logo

Reactie van Leo Grimberg


Groningen, 13-12-2001

Dit komt als geroepen! Voordat ik inhoudelijk wil ingaan op het manifest, wil ik graag aangeven hoe ikzelf momenteel worstel met 'onze' beschaving en zoek naar een houvast om positief verder te gaan in het leven.

Na jarenlang hard te hebben meegedraaid in de ratrace van het bedrijfsleven had ik in 2000 besloten om eens afstand te nemen en een jaar te gaan reizen. Altijd al behept met een enorme reislust en interesse in andere culturen ging ik op pad om vooral mijzelf beter te leren kennen. Want er is immers geen betere manier dan door het ontmoeten van vele andere mensen uit andere samenlevingen. Een van de dingen die mij in dat jaar reizen rond de wereld zijn opgevallen, is dat veel volken leiden onder de druk van de westerse samenleving. De jongere generaties zijn daar al zo door gedrogeerd dat ze in feite ook niets anders meer willen en zelfs hun eigen culturele waarden en normen gemakkelijk opzij schuiven voor de zo aanlokkelijke westerse materiele waarden. Ik vertel nu niets nieuws, maar wat ik wel heel interessant vond was dat diezelfde mensen vanuit hun eigen cultuur ook waarden hebben meegekregen die hun juist heel trots en gelukkig maken. Ondanks de armoede en de onveiligheid waar ze vaak in verkeren (dit mede door toedoen van het westen) blijven ze uitermate gastvrij, vertellen ze trots over hun cultuur en geven ze blijk van een sterke gemeenschapszin. Bij terugkomst in Nederland werd mij eigenlijk pas voor het eerst duidelijk hoezeer wij gevangene zijn geworden van onze eigen maatschappij. Ondanks de grote rijkdom en ontwikkeling zijn heel veel mensen opvallend ongelukkig. In de strijd om alsmaar meer en beter verliezen we het zicht op de meest fundamentele waarden van onze samenleving. Zaken die wij als vanzelfsprekend beschouwen, zoals veilig voedsel, een dak boven ons hoofd en de mogelijkheid om te gaan en staan waar we willen, wordt niet meer bij stilgestaan. Terwijl in de derde wereld dit juist de zaken zijn waar men het meest tegen opkijkt.

Alle vraagstukken die mij momenteel bezig houden hebben een relatie met deze ervaringen en met hetgeen jullie in het manifest zeggen. De grote tegenstellingen tussen noord en zuid, globalisering, internationale veiligheid, het zijn allemaal zaken die mij steeds meer de overtuiging geven dat 'onze' beschaving zich niet in de juiste richting ontwikkelt.

Natuurlijk gaat het ons (materieel gezien) beter dan ooit en natuurlijk heeft bijna iedereen in dit land werk en een inkomen dat ons in staat stelt onze welvaart op peil te houden. Maar ik weet als econoom en bedrijfskundige heel goed dat er een verschil is tussen welvaart en welzijn. Dat is nu precies waar jullie manifest over gaat. Het steeds groter worden van de kloof tussen welvaart en welzijn, tussen geld en gemeenschap, tussen macht en mededogen, tussen markt en democratie.

Wat ik verder goed vind aan jullie manifest is dat jullie oproepen tot een brede discussie erover en de mensen aanspreken op hun collectieve verantwoordelijkheid. Jammer vind ik echter dat jullie het niet willen uitdragen naar de politiek, ondanks dat jullie zeggen dat juist de collectieve sector een belangrijke rol zou moeten spelen in het verankeren van onze sociale moraal. Maar ik begrijp het wel, aangezien de overheid zelf ook debet is aan de verloedering van onze maatschappij. Toch denk ik dat een breder (en eventueel ook politieker) platvorm nodig is om echt iets te doen aan deze trends. Aan de andere kant zitten immers sterke machtsblokken verenigd in multinationals en (overheids)instituten die vooral inspelen op het recht van de individu. Als ex-neoliberaal sta ik nog steeds achter de principes van vrijheid en democratie, maar ben me steeds meer bewust van de keerzijde die een te grote individualisering en commercialisering heeft. Ik roep jullie dan ook op (meer) samenwerking te zoeken met politieke en maatschappelijke groepen die met vergelijkbare vraagstukken bezig zijn. Ik noem willekeurig een paar: de anti-globaliseringsbeweging, de nieuwe wereld, milieudefensie. Maar ook samenwerking met internationale platvormen lijkt mij noodzakelijk, de nederlandse samenleving wordt immers meer en meer gevormd vanuit een veel grotere context. Ook daar zijn er weer talloze te noemen: (Amnesty, Greenpeace, etc) Verder kan samenwerking gezocht worden met politieke activisten in andere landen zoals: Ralph Nader in VS, Vandama Sheeva in India, met schrijvers (Naomi Klein), economen (Noreena Hertz), intelectuelen (Noam Chomsky) etc. etc.

Tot slot: ik zou graag verder mee willen denken in de discussie die plaats gaat vinden en zal dan ook zeker bij een van jullie debatten.aanwezig zijn.

Lees meer (eerdere) reacties | Veel voorkomende vragen | Reageer ook op het manifest!